Kategorija: Vojvodina

Svinjokolj u Čurugu

Subota, Novembar 18th, 2017

Pred zimu tradicionalno odemo u neko selo na svinjokolj ili disnotor. Tako se to zove, a ustvari vidimo kako se tradicionalno prave proizvodi od mesa i posetimo svaki put drugo selo. Ovog puta sve do cilja destinacija je bila nepoznata. Vodi Keti, vozi Vlada.



Stižemo u Čurug, 36 km og Novog Sada i 110 km od Beograda, „selo lipa“  u Južnoj Bačkoj sa  8166 stanovnika, poznato po lepoj crkvi u centru, vetrenjačama i lipama, zatim sačijadi, džipijadi i noći mladog vina, koja je baš danas. U blizini je mrtva Tisa, čuruški meandar reke Tise.


Čurug se prvi put pominje 1244.godine kao posed Bele IV. Ima mnogo znamenitih ljudi, najpoznatiji je Jovan Tucakov po kojem se zove dom zdravlja.  Odavde je „Dr Lazar Paču, samouki bankarski genije i po mnogima, najbolji srpski ministar finansija. Dinar pod njegovim nadzorom postao je konvertibilna svetska valuta. Početkom 20. veka naša moneta vredela više od francuskog franka. Državne finansije vodio je dr Paču i to sa takvim tvrdičlukom da su se oko njega isprele mnogobrojne simpatične anegdote, jer je u ondašnjoj familijarnoj Srbiji samo finansijski mag njegovog kalibra mogao i samom Pašiću, a i kralju Petru, da kaže “nema para”. Tako je ušao u legendu”. Odavde je Petar Konjović kao i mnogo akademskih umetnika.

Ulazimo u dvorište domaćina Ranka Milinovića. Čuružani nam za doručak služe  odlične tople čvarke i džigericu s krastavcima, svežim hlebom, rakijom. Radi se priprema svinje.


Lazar Kaćanski nas vodi u obilazak sela. Dopala nam se Bombonica“- radionica svilenih bombona.


Hram Sv.Vaznesenja Gospodnjeg, sa tri tornja, u klasicističkom stilu, je treći hram po veličini u Srbiji (posle Hrama Sv. Save i crkve Sv. Marka u Beogradu). Građen je samo godinu dana, 1857 -1858, no kao završetak gradnje računa se 1862 kad su završeni tornjevi. Neobičan mermerni ikonostas oslikao je Đorđe Krstić i jedinstven je u ikonografiji, jer su samo tu sveci prikazani bez oreola! Ogromno čuruško zvono postavljeno je na Cveti 1932.godine, teško 4796 kg  je doskora bilo najveće u Srbiji, a  jedino je liveno u pravoslavnoj livnici u Novom Sadu, a  ne u Gracu, kao većina drugih.

Lazar nas vodi u Muzej žrtava racije, u žitni magacin u kojem je u jednom mahu pobijeno 500 Čuružana.Racija u južnoj Bačkoj počela je 4. januara 1942. Mađarska okupaciona vojska upadala je 4, 5 i 6.januara 1942. u kuće i birala žrtve, uz pomoć domaćih Mađara, zatvarala ih u žitne magacine i školu, a u noći 6/7 januar počelo je masovno ubijanje. U Čurugu je stradalo 887 ljudi, od toga 46 dece i svi su bačeni pod led Tise.


Idemo na mesto na kome su žrtve racije bacane pod led. Bolan spomenik žrtvama podseća da su bez razloga stradali i žene i deca. Inspirator racije Mikloš Horti nikad nije odgovarao za ovaj zločin.


Do rampe i nazad vozimo se preko dolme, nasipa sagrađenog u doba Marije Terezije, koji je štitio od plavljenja Tise. MrtvaTisa vidi se sa jedne strane, okružena vikendicama Novosađana, a tu je i plaža.


Obilazimo poslednju od čuruških vetrenjača, Rođinu vetrenjaču, trenutno bez krila.


Ručak uz tamburaše nije bio na nivou na kom smo navikli. Biće bolje drugi put.

Nastavljamo u Noć mladog vina. Plaća se ulaznica od 100 din, dobije čaša, probaju tri vina, ocene kao glasovi publike, pa se vrati čaša i nazad dobije 100 din.


Dopao nam se Čurug. Nosimo neke lepe i neke tužne utiske. Vratićemo se.

(Slika i piše prim. dr Anka Stanojčić)

IZLET KREIRALA I REALIZOVALA

Radmila Katalina – Keti,

Predsednik IZLETNIK-a

Nepoznato u Trešnjevcu

Subota, Maj 20th, 2017

Krenuli smo na izlet u nepoznato i Vlada je okrenuo bus prema Banatu. Keti nas drži u neizvesnosti šta nam je pripremila. Gradi se Beograd na vodi…


Ulazimo u atar Sente  i skrećemo za Trešnjevac, 13 km od Kanjiže i 15 km od Sente, gde je održana Senćanska bitka. Trešnjevac (mađ. Oromhegyes) je naselje u Srbiji u opštini Kanjiža u Severnobanatskom okrugu. Prema popisu iz 2011. bilo je 1724 stanovnika. U praistorijsko doba Trešnjevac je bio nastanjen, a prvi pisani dokumenti potiču iz 1271. godine i pominje se ime Gornji Adrien – Feel Adrien, da bi kasnije dobio naziv Tetehedeš, Šipošfalva ili Zakofelde-Zakievo zemljište, Uzunovićevo, Oromheđeš i Trešnjevac. Trešnjevac je imao 2002. godine 1923 stanovnika, 95 % mađarske 5 % srpske, hrvatske i drugih nacionalnosti.


Naš domaćin je Jadranka Balaš. Vodi nas prvo u crkvu Sv. arhangela Mihaila, s lepim vitražima,  izgrađenu 1912, rekonstruisanu 2012.


…pa šetamo do seoskog doma, Faluha, ispred kojeg je stub zbratimljenih naselja. Tu se održavaju kulturne manifestacije i takmičenja u negovanju mađarske tradicije. Keti priča vic Leskovčanka na bini.


Ukrcavamo se u „špeditere“, prikolice koje vuku lepi konji, sa balama sena za sedenje.

Idemo u najlepšu baštu Srbije porodice Randovics, koju vode mladi Lejla i Nađ­ Tibor. Velika, uredna, besprekorno oblikovana, do poslednjeg detalja osmišljena i utegnuta – takva je pobednička bašta porodice Randovics – prvo mesto na konkursu za 2015. godinu! Ovaj nesvakidašnji vrt površine 8 ari nastao pre četiri godine, predstavlja ispunjenje jednog sna.


Pasionirani ljubitelj cveća, veterinarski tehničar po struci, Lejla je krenula je metar po metar da organizuje svoje lično carstvo. Kreativac u duši, esteta po prirodi, svakoj biljci je dala priliku da zauzme mesto u njenom divovskom vrtu. Tu su se našle ruže, lavanda, floks, veronika, asterm, razne vrtse začinskog i aromatičnog bila, ukrasne trave, albicija, berberis, evonimus, šimšir, aronija… Ali pravi užitak su irisi na koje je mlada baštovanka posebno ponosna. Njena skromna zbirka broji oko 300 vrsta ovih lukovica.


Bašta koja je s punim pravom ponela laskavu titulu opčinjava svojom jednostavnošću, preglednošću, raskošnim biljkama, lejama, grupacijama. Svaki element je na svom mestu i negovan prema najvišim standardima. Ova bašta predstavlja odličan primer spoja kreativnosti, dobre informisanosti, vrednoće i, pre svega, dobrog ukusa.


Čeka nas Kreativna kuća Ulmus, drvodelje Ištvan Erdelji, koji pravi tematske skulpture.  Tu se sedam godina održava Tabor drvodelja. U grupicama obilazimo kuću gde je Ištvan sve sam uradio. Evo i naših domaćina :)


Nastavljamo vožnju špediterima, kao vremeplov kojim se vraćamo 50 godina unazad.


Ručamo   u blizini Martonoša (kod Kanjiže) na Salašu Tandari, raju za ribolovce. U toku je i svadba.


Zobnatica je najstarija ergela u Srbiji, osnovao ju je osnovao 1779. godine grof Terlei.  Zobnatica je centar konjarstva i konjičkog sporta. Danas na ergeli ima oko 100 rasnih konja, uzgajaju se galoperi koji se koriste za galopski sport i preskakanje prepona. Uz ergelu je smešten i hipodrom sa pokrivenim manježom. Posetiocima se nudi turističko jahanje, škola jahanja, vožnja fijakerom.


Zobnatičko jezero je formirano 1976. godine u dolini rečice Krivaje sa površinom od 226 ha i dužinom oko 5 km. Zobnatičko jezero poseduje uređenu plažu, ugostiteljske objekte, sportske terene a postoji mogućnost ribolova. Smeštaj gostiju je moguć u hotelu “Jadran”.


Čuvene “Zobnatičke konjičke igre” održavaju su na hipodromu Ergele, svake druge nedelje u septembru.


A nas čeka povratak… Pamtićemo ovaj lep izlet.


(Slika i piše prim. dr Anka Stanojčić)

IZLET KREIRALA I REALIZOVALA

Radmila Katalina – Keti,

Predsednik IZLETNIK-a

Pančevo- manastir Vojlovica

Subota, Mart 25th, 2017

Krenuli smo, vodi Keti, vozi Vlada. Ima nas za ceo bus plus (bus i kombi).


Manastir Vojlovica je manastir Srpske pravoslavne crkve koji se nalazi kod Vojlovice, u jugoistočnom predgrađu Pančeva, na oko 5,5 kilometara prema Starčevu, u krugu Rafinerije „Pančevo“. Prema najstarijoj verziji, manastir je osnovao 1383. despot Stefan Lazarević, sin kneza Lazara, a najstariji pouzdani izvor ostavio je jeromonah Partenije 1542. godine (neka predanja govore da su crkvu podigli monasi koji su se doselili iz srpskih krajeva). Oduvek je bio važno duhovno središte ovog dela Banata. Manastir je nebrojano puta razaran, zatvaran, spaljivan. Divimo se prelepom ikonostasu.


Pančevo se nalazi na ušću reke Tamiš u Dunav. Grad lepim čine brojne crkve i atraktivne građevina iz 19.veka. Krećemo u razgledanje grada i kulturno-istorijskih spomenika sa lokalnim vodičem.


Muzej pivarstva: Prvi objekti za proizvodnju piva su izgrađeni uz obalu reke Tamiš, 1722. godine, kada je Pančevo bilo deo Austro-Ugarske. Pivaru je otvorio Jevrejin Abraham Kepiš i ona je nakon promene nekoliko vlasnika,od 1847. godine, postala vlasništvo porodice Vajfert, odakle i njen današnji naziv – Vajfertova pivara. Poznati industrijalac i vlasnik pivare Đorđe Vajfert rođen je u Pančevu. Rodni grad je, u spomen na svog velikog sugrađanina, u zgradi najstarije pivare podignute 1722. godine,  2016. godine otvorio muzej koji nosi ime Đorđa Vajferta.

U muzej je pretvoren samo jedan deo pivare, odnosno “kula” na pet spratova u kojoj se nalaze varionica i ostala postrojenja stara više od 100 godina, velike bačve za proizvodnju piva


Danas se u Pančevu po staroj recepturi proizvode piva “Guverner” i “Rudar”


Simbol Pančeva je Uspenska crkva, podignuta u periodu od 1801. do 1810. godine.  Crkva je izgrađena dobrovoljnim prilozima dobrotvora među kojima je bio i Karađorđe Petrović, kao jednobrodna građevina u duhu baroka sa naglašenim elementima klasicizma. Zapadnim pročeljem dominira raskošan portal uokviren sa dva visoka izdužena, zvonika. Smenjivanje snažnih stubova sa ugaonim stubićima i prislonjenim pilastrima doprinosi utisku stremljenja u visinu, na čemu su graditelji Uspenjske crkve najviše insistirali.


Narodni muzej Pančevo se nalazi u samom centru grada, na Trgu kralja Petra Prvog. U njemu se čuvaju pokretna kulturna dobra koja svedoče o istoriji Pančeva i okoline. Zgrada Muzeja je impresivna građevina iz 1833. godine, rađena u stilu neoklasicizma. Tokom više od jednog veka u njoj je bila smeštena uprava grada, Magistrat, a od 1965. godine Narodni muzej “Pančevo” sa svojom bogatom zbirkom predmeta iz oblasti arheologije, istorije, etnologije i istorije umetnosti. Pojedini eksponati koji se ovde čuvaju po svom zanačaju prevazilaze lokalne okvire (slika Paje Jovanovića “Seoba Srba”,  zbirka slika Uroša Predića, zastava Srpskog Vojvodstva iz 1848. godine, keramički predmeti stari 7.000 godina, iz perioda Starčevačke kulture, unikatna veš – mašina iz XIX veka i niz drugih).

Prošetajmo još tamiškim kejom,


zasladimo se u “Poco loco”, pa se vraćamo.




(Slika i piše prim. dr Anka Stanojčić)

IZLET KREIRALA I REALIZOVALA

Radmila Katalina – Keti,

Predsednik IZLETNIK-a