Program

AKTIVNOSTI “IZLETNIKA” U 2018. GODINI

  

 

 AVGUST

MAJDANPEK – RAJKOVA PEĆINA – KRAKU LU JORDAN

MAJDANPEK- rudarski grad koji se nalazi na prostoru Kučajskih planina, Homolja i Đerdapske klisure. Nalazi se na 350 m nadmorske visine. Iako zvuči neobično, 75% prostranstva ovog grada pokrivaju šume, zelenilo.
Crkva Svetih apostola Petra i Pavla- nalazi se u samom centru grada. Izgrađena je1856. godine po nalogu Kneza Aleksandra Karađorđevića, na predlog tadašnjeg ministra finansija koji je vodio radove na obnovi rudnika. Dvorski slikar Uroš Knežević napravio je plan crkve koju će kao svoju prihvatiti i pravoslavni i rimokatolici. Tako je nastala crkva u tzv. „Švajcarskom stilu“ koji je bio popularan u Evropi.
RAJKOVA PEĆINA- dobila je ime po čuvenom hajduku Rajku, za koga se prepostavlja da je živeo u 19. veku. On je po predanju danju bio mehandžija, noću je pljačkao turske karavane, a blago sakrivao u pećini. Za tim blagom se i danas traga.
Pećina pripada rečnim speleološkim objektima jer kroz nju protiče Rajkova reka koja se posle 900 m podzemnog toka pojavljuje na površini, spaja se sa Paskovom rekom i gradi Mali Pek, koji se posle nekoliko kilometara uliva u Veliki Pek. Pećina je bogata dvoranama, kadama, draperijama i ostalim pećinskim nakitom različitog oblika od snežno belog kristalnog kalcita.Ukupna dužina jednosmerne kružne staze za šetnju je 1400 m. A za sada je ispitano preko 2.300 m.
KRAKU LU JORDAN- jedinstveni arheometalurški antički kompleks nalazi se na ušću reke Brodice u Pek, i pripadao je rimskoj metalurškoj oblasti Metala Aurelijana. Objekat je na površini od 3,5 hektara podignut krajem 3. veka, na jednom brežuljku, dobro utvrđen bedemima širine do 2 m. Raspored prostorija je bio podređen osnovnoj nameni-preradi rude. Nalazi pokazuju da su ovde prerađivane rude bakra, gvožđa, srebra, da je dobijena vrsta mesinga, a nađeni su i ostaci kvarcno limonitne rude od koje se dobija zlato. Objekat je izgoreo krajem 4. veka u požaru.
Od pokretnog arheološkog materijala pronađene su alatke, žrvnjevi, žišci na visokom postolju za osvetljavanje prostorija, novac kao i delovi keramičkog posuđa za pripremu hrane. Otkrivene su četiri velike posude – pitosi u kojima je topljena ruda. Sve ovo danas se čuva u Muzeju rudarstva i metalurgije iz Bora. Moguće je da je u utvrđenju postojala i kovačnica, u kojoj je od metala dobijenog preradom, izrađivan gotov proizvod, na primer bakarne lampe.

 

MAKEDONIJA I ALBANIJA
(Veles, Prilep, Bitolj, Kajmakčalan, Prespansko jezero,
Ohrid, Struga, Sv. Naum, Elbasan, Tirana)
Putovanje posvećeno stotoj godišnjici od završetka Velikog rata i sećanjima na heroje koji svoje živote dadoše za odbranu slobode i časti svoje domovine i svojih domova.

SEPTEMBAR

RAZGLEDANjE BEOGRADA SA KATAMARANA I RUČAK U „MARINERU”
Beograd je uvek drugačiji, ali je poseban samo kada se gleda sa reke.

 

 

TEMIŠVAR

Temišvar- Temišvar je najveći grad banatske regije i četvrti grad po veličini u Rumuniji. Danas je ovaj grad u kulturnom, istorijskom, obrazovnom i verskom smislu središte srpske manjine u Rumuniji. Srbi su u Temišvaru „staro“ stanovništvo jer su u njemu prisutni više vekova.
Temišvar je u većem delu svoje istorije bio fortifikacija – tvrđava. U srednjem veku je postojala tzv. stara tvrđava, koja je bila manja, a u vreme Habzburške monarhije, sagrađena je veća tvrđava. Svi trgovi, istorijski spomenici Temišvara su delovi nove, velike tvrđave Temišvara. Bastion Marije Terezije iz 18. veka je jedan od očuvanijih delova nove Temišvarske tvrđave i predstavljao je zaštitu prvog obruča fortifikacije.
Temišvar se naziva i „mali Beč“ zbog velelepnih zdanja u secesionističkom stilu sagrađenih između 1910. i 1914. g. Temišvar je prvi grad u Evropi koji je imao tramvaje koje vuku konji.
Obićićemo znamenitosti Temišvara :
Trg ujedinjenja (rum. Piaţa Unirii) je stari trg, približno kvadratno oblika koji krase brojne palate nekadašnjih bogataša (Palata Barok, Palata Bruk).
Trg pobede (rum. Piaţa Victoriei) ime je stekao kao mesto na kom je u Rumunskoj revoluciji 1989.god. Temišvar proglašen prvim slobodnim gradom u Rumuniji. Čine ga dva veća šetališta i niz zgrada sa obe strane u stilu 19.veka.
Trg slobode (rum. Piaţa Libertăţii)- gradnja trga je započela još u 18. veku, ali je kompletiran tek 1859. godine. Danas predstavlja najmanji od tri gradska trga i u njegovom centralnom delu se nalazi park sa fontanom i spomenikom, a po obodima zgrada stare gradske uprave i komanda vojnog garnizona.
Saborna crkva SPC, sagrađena 1748. godine, a 1791. godine nadzidani su visinski delovi tornjeva, što 1748. godine verovatno nije bilo moguće zbog vojnih strateških razloga: da ne bi ometali osmatranje iz tvrđave. U crkvi se nalazi vredan ikonostas, delo Konstantina Danila i majstora Mihaila Janića iz Arada. Muzejska postavka srpske Episkopije u Temišvaru se nalazi uz Pravoslavnu Srpsku Sabornu Crkvu i kolekcija obuhvata niz portreta i jedinstvenih ikona iz 18. veka.
Katedralni hram Banatske mitropolije Rumunske Pravoslavne crkve, po arhitekturi je neobičan za pravoslavne crkve. Mada se na crkvi nalaze elementi vizantijskog stila, nedostaju kupole tipične zavizantijski stil; zato crkva ima 11 tornjeva od kojih najviši, centralni toranj ima visinu od oko 96 m, koji liče na crkve i manastire moldovske škole. Freske i ikone crkve, koje je slikao Atanasije Demijan, dovršene su posle drugog svetskog rata, tako da je crkva osvećena tek 1946. Ikonostas od lipe napravio je domaći umetnik iz Temišvara Stefan Goja. Crkva može da primi oko 4.000 vernika.Najvažniji religiozni predmeti crkve su Beogradsko jevanđelje iz 1648 i propovedi mitropolita Varlama iz 1643, dva od najstarijih dokumenata rumunskog jezika.
Rimokatolička katedralna crkva, građena između 1736. i 1774. g.
Zdanje Opere i nacionalnog teatra, sagrađeno 1872. godine;
Kip vučice koja doji Romula i Rema, poklon grada Rima iz 1926. g.
Stara gradska većnica, sagrađena 1734. godine u baroknom stilu,
Dvorac Hunjadija je najstariji spomenik u Temišvaru, izgrađen između 1443. i 1447. godine od strane Janoša Hunjadija nad starim kraljevskim zamkom iz 14. veka. Trenutno je ovde smešten Odsek za istoriju i Sekcija prirodnih nauka u Banatu. Ispred muzeja postoje dve ulične svetiljke koje podsećaju da je Temišvar prvi evropski grad koji je uveo električno javno osvetljenje 1864. godine.

SOMBOR- BOĐOŠA, FIJAKERA I UMETNOSTI

SOMBOR – se prvi put pominje 1360. g. kao vlastelinski posed porodice Cobelj.

Gradska kuća – sagrađena 1842. g. u klasicističkom stilu.
Zgrada Županije – sagrađena u 19. veku. Zgrada ima soba koliko godina dana. Tu se nalazi slika Ferenca Ajzenhuta „Bitka kod Sente” (28 m2).
Srpska pravoslavna crkva – sagrađena 1761. i posvećena je Sv. Georgiju.
Karmelićanski samostan – Karmelićani su rimokatolički crkveni red koji je došao u Sombor 1904. g. Tada su preuzeli crkvu Sv. Stjepana kralja.
Gradski muzej – raspolaže zbirkom koja predstavlja istoriju grada i okoline.
Galerija Milana Konjovića – je legat čuvenog ekspresioniste koji je svoj rodni Sombor ovekovečio na svojim slikama.
Narodno pozorište – iz 1882. g. sa očuvanim originalnim enterijerom.
Srpska Čitaonica „Laza Kostić” – je osnovana 1845. od 72 viđena somborska građanina. Današnje izdanje u stilu eklektizma podigli su članovi 1882. kada je 13. decembra na Sv. Andriju Prvozvanog, čitaoničkog zaštitnika, i osvećena. Čitaonicu je 10 godina predvodio Laza Kostić. Zahvaljujući darovanim slikama najpoznatijih somborskih zdanja i portretima 20 „najslavnijih muževa čitaoničkih” slikara Save Stojkova, danas je ona jedan od najplemenitijih prostora za kulturne aktivnosti i svojevrsna galerija.
Šetnjom kroz grad – videćemo trg Sv. Đorđa, trg Svetog trojstva, Ćelavi trg, Gradsku kuću, Galeovu zgradu, zdanje Grofa Grašalkovića, Kapelu posvećenu Sv. Ivanu Nepomuku, Crkvu Presvetog trojstva sa župnim dvorom, sunčani sat, pijacu „u lancima” i kuću Laze Kostića u kojoj je živeo sa suprugom Julom Palanački.
Fijaker plac – „…tu je poslednji put zastao konj Riđan.”

 

 

DANI LUDAJE
KIKINDA – se nalazi na severnom delu Banata, u neposrednoj blizini srpsko-rumunske granice. Tri dana u godini je svetska prestonica bundeve, jedne od najatraktivnijih manifestacija u Srbiji. Bira se najveća bundeva, najduža tikva, praznik najmlađih pod maskama a sve to začinjeno bećarcima.
Srpska pravoslavna crkva – prema predanju, na mestu stare crkve-pletare, sazidana je crkva Sv. Nikole. Izgradnja crkve sa zvonikom završena je 1774. g., iste godine kada je Kikinda dobila privilegovan položaj i prava sedišta Velikokikindskog dištrikta. Ikone „Tajna večera” na severnoj strani Hrama i „Vaznesenje Gospodnje” na južnoj strani oslikao je 1790. g. Teodor Ilić Češljar. 
Rimokatoločka crkva – je građena od 1808–1811. g. uz podršku austrijskog cara Franca I, a zidanje kapele u dvorištu katoličke škole počelo je još 1760. g. Pošto su prvi duhovnici Crkve bili franjevci, pored crkve je izgrađen parohijski dom – franjevački samostan. Crkva je osvećena 7. juna 1812. g. u čast Sv. Franje Asiškog. Beli oltar napravljen je od aranđelovačkog mermera, a posebnu vrednost crkvi daju akustične orgulje.
TERA – je Centar za likovnu i primenjenu umetnost. Ovaj gotovo vanvremenski prostor sa izloženim skulpturama velikog formata u terakoti nalazi se u prostoru starog pogona nekadašnje Bonove Ciglane, izgrađene daleke 1895. Od 1982. g., na ovom prostoru se svake godine održava Internacionalni simpozijum skulpture velikog formata u glini. Više stotina umetnika iz celog sveta stvorili su fundus koji danas broji više od 1.000 skulptura.
Železnička stanica – je građena od 1854. do 1857. po tipskom projektu ugarskih železnica. Do danas je zadržala svoju funkciju i identitet, a za turiste je privlačna kao zanimljivost jer je baš tuda prolazio Orient Ekspres… Pruga Oršova-Budimpešta-Segedin-Velika Kikinda-Temišvar uključila je Kikindu u saobraćaj Evrope novembra 1857. Mnogi interesantni detalji krase ovaj objekat, a železnički peron, natkriven rešetkastom čeličnom konstrukcijom na kružnim stubovima od livenog gvožđa, pleni lepotom i nostalgično budi osećaj prohujalih vremena.
Kikindski mamut „Kika” – jedan od najočuvanijih fosilnih ostataka mamuta – džinovske praistorijske životinje koja je na tlu Evrope živela pre okvirno 500.000 godina. Ostaci mamuta otkriveni su 1996. g. u pogonu fabrike „Toza Marković”, jednog od najvećih proizvođača cigle i crepa na Balkanu. U Muzeju ćemo videti film o mamutima u 3D tehnici.
Suvača – mlin koji su pokretali konji, predstavlja jedinstven spomenik srpske arhitekture iz 1899. g. Od nekoliko desetina hiljada, preostale su svega dve suvače u Evropi – u Kikindi i Sarvašu (Mađarska). Njeni savremenici su znali, a Velikokikindski pisari zabeležili, da je 1781. g. u ovoj varoši bilo sedamnaest suvača, dve decenije kasnije trideset dve, a 1847. g., pedeset jedna. Nije se mlelo samo žito, već i paprika i biber.
Sove – pored lepih fasada, „Dana ludaje”, tamburaša, dobre hrane, još jedan od zaštitnih simbola Kikinde u kojoj je najveće zimovalište sova-ušara na svetu. Ponekad ih ima i oko 700. Stablo sa najviše sova utina u Srbiji, nalazi se u centru ovog grada (145 sova)!

OKTOBAR

DURMITOR- ŽABLjAK- PLjEVLjA- OSTROG
DURMITOR – nalazi se na severozapadu Crne Gore. Najviši vrh je Bobotov kuk visok 2.523 metara. Smatra se da ime Durmitor potiče od keltskih reči „dru mi tore“ koje znače „planina puna vode“.Nacionalni park Durmitor obuhvata osnovni masiv planine sa kanjonima Tare, Drage i Sušice i gornji deo kanjonske doline Komarnice, zauzimajući površinu od 39.000 ha. Posebnu draž daje 18 ledničkih jezera, nazvanih gorske oči, na visinama iznad 1500 m. Najveće i najatraktivnije je Crno jezero.
Brojni su ostaci praistorijskog doba kao što su tumule (grobne humke), koje svedoče o boravku Ilira na ovom prostoru, iz rimskog vremena ostali su cipusi, kameni mostovi, karavanski putevi a iz srednjevekovnog perioda su ostale nekropole sa stilizovanim stećcima, ruševine turskih mostova i karaula duž stare crnogorsko-turske granice, razvaline drevnog utvrđenja Pirlitor iznad Levera. Ovde postoji i veliki broj značajnih manastira, naročito iz perioda od 14-16. veka.
Prlitor – Momčilov grad- 8 km od Žabljaka, na ivici Jezerske visoravni na Durmitoru, na uzvišenju, visoko iznad Tare, nalaze se ostaci srednjovekovnog grada Pirlitora, dostupni samo terenskim vozilima, zbog čega je neizvesno da li ćemo moći da ga posetimo. U istorijskim izvorima se Pirlitor ne pominje, ali se veruje da potiče iz 14. veka i da ga je podigao Sandalj Hranić Kosača, bosanski vojvoda koji je do 1419. bio najmoćniji velikaš bosanske države.
Pirlitor je poznatiji po epskom junaku vojvodi Momčilu iz narodne pesme „Ženidba kralja Vukašina“.Prema legendi Momčilo je imao krilatog konja Jabučila, mač sa očima, i bio je nepobediv. Dok je vojvoda Momčilo jahao konja Jabučila, niko nije mogao da mu naudi, niti je ičija sablja mogla da ga sustigne. Veliki junak je umro zbog izdaje svoje žene, lepe Vidosave.
ŽABLjAK- nalazi se u središtu nacionalnog parka Durmitor, na 1456 m nadmorske visine što ga čini najvišim urbanim naseljem u jugoistočnoj Evropi. Okružen je sa 23 planinska vrha od preko 2200 m, 18 planinskih jezera i kanjonom rekeTare, najdubljim u Evropi. Prvobitni slovenski naziv grada je bio Varezina voda, verovatno zbog jakog izvora pitke vode, oko koga se formiralo naselje. Prema predanju ime Žabljak potiče od žaba koje žive na lokalitetu Otoke i koje svake godine svojim kreketanjem najavljuju dolazak proleća. Grad dobija službeni naziv Žabljak 1870. godine.
Saborna crkva Svetog Preobraženja- izgrađena 1862. godine
Spomenik žrtvama fašizma- na spomeniku su urezana imena 14752 osobe koje su izgubile život tokom Drugog svetskog rata.
PLjEVLjA – istoriju grada odlikuje bogato istorijsko i kulturno nasleđe Ilira, Rimljana, Slovena, Turaka i Austrijanaca koji su ga kroz vekove osvajali i otimali međusobno. Najstariji tragovi naselja Ilira potiču iz 3. veka pre nove ere, a da su i Rimljani ovde boravili svedoče is¬kopine grada Municipijum S u Kominima iz 2. veka nove ere. Pljevlja je tačka spajanja hrišćanstva i islama. Ovde su najlepši spomenici ove dve religije na prostoru Jugoistočne Evrope koji čine simbole grada manastir Sveta Trojica i Husein pašina džamija.
Nedaleko od centra grada nalazi se jedan od najlepših gradskih parkova u Crnoj Gori, a prve sadnice u čuvenoj Milet bašti posadili su Austrougarski vojnici.
Manastir Sveta Trojica- nalazi se na oko kilometar od centra Pljevalja, okružen bujnim zelenilom i mirom koji žubor reke Biserke. Prvi pisani pomen datira iz 1537. godine, kada ktitori zidaju najstariji deo hrama – naos i oltarski prostor, a manastir je dobio svoj konačni izgled 1875/76. godine. U 16., 17. i 18, veku manastir je bio značajan prepisivački i književni centar. Manastirska biblioteka poseduje više primeraka vrednih rukopisnih iluminiranih knjiga, kao i retke primerke štampanih knjiga, Tu se čuvaju i vredne knjige na pergamentu i papiru iz 13. i 14. veka. U riznici Manastira, su vredni dragoceni predmeti od srebra, zlata, drveta, vredna zbirka ikona, srebrom okovan štap Svetog Save i druge vrednosti.
Husein Pašina Džamija – podignuta je 1569. godine po planovima neimara Hajrudina, koji je gradio i čuveni most u Mostaru i nalazi se u samom centru grada. Zadužbina je Husein-Paše Boljanića, carskog vezira, namesnika Bagdada, hercegovačkog sandžaka i Bosanskog elajeta, poreklom iz sela Boljanića kod Pljevalja. Husein pašina Džamija predstavlja jedan od najlepših i najskladnijih sakralnih spomenika islamske arhitekture na Balkanu. Minaret je visok 42 metra, ima nekoliko kupola za koje je mermer dopreman iz Aleksandrije. U džamiji se čuvaju neki od najlepših islamskih rukopisa, više vrednih starih knjiga i misirski ćilim star preko 400 godina. Posebno je značajan Kuran iz 16. veka pisan arapskim pismom i ukrašen minijaturama sa pozlatom. Pored džamije se nalazi i lepo izrađen šedrvan i Sahat kula visine 25 metara, što je čini jednom od najvećih na Balkanu.
Hram Svetog Velikomučenika Georgija- opština Pljevlja je 2001. godine ustupila Mileševskoj eparhiji 2,5 hektara zemljišta kada je započeta izgradnja hrama Svetog Velikomučenika Georgija u pljevaljskom naselju Guke 2011. godine patrijarh srpski Irinej sa arhijerejima Srpske pravoslavne crkve osveštao je hram Svetog Georgija koji je drugi po veličini u Crnoj Gori kada su u pitanju pravoslavne svetinje.
Municipijum „S“ je arheološki lokalitet rimskog grada, poznatog u stručnoj lteraturi pod tim imenom, koji se nalazi 2 km jugozapadno od Pljevalja u selu Komini. Neki naučnici smatraju da je ovde bio lociran jedan od najvećih gradova rimske provincije Dalmacije, čije je ime sada nepoznato, ali se po početnom slovu S, zbog čega je lokalitet dobio naziv Municipijum S. Ispod tankog sloja zemlje, leže konture rimskog grada sa bedemima, monumentalnim građevinama, ulicama i nekropolama. Detaljnija arheološka iskopavanja izvršena su na samo dve pronađene nekropole koje su iscrpno proučene, a obe datiraju između 2. i 4. veka naše ere. U njima su pronađeni predmeti vezani za rimsku religiju, kulturu, ekonomiju. Najpoznatiji eksponat toga vremena je stakleni pehar Dijatreta, obavijena plavom staklenom mrežom i natpisom „Vivas Panelleni bona“ ispod oboda.Sav pokretni materijal sa ovog nalazišta smešten je u zavičajnom muzeju u Pljevljima.
MANASTIR OSTROG – posvećen je Svetom Vasiliju Ostroškom. Nalazi se na području Bjelopavlića, pripada opštini Danilovgrad i smešten je u okomitoj steni, sa koje se pruža pogled na ravnicu Bjelopavlića. Osnovao ga je hercegovački mitropolit Vasilije u 17. veku koji je tu i sahranjen. Kasnije je kanonizovan. On je Svetac Čudotvorac. Telo mu počiva u ćivotu u pećinskoj crkvi. Sam manastir je obnovljen 1923—1926. godine, posle požara, kojeg su bile pošteđene pećinske crkvice.
Crkva Sv. Vavedenja – nalazi se u donjem manastirskom nivou i oslikana je freskama krajem 17. veka.
Crkva Sv. Krsta se nalazi u gornjem manastirskom nivou i nju je živopisao majstor Radul prilagođavajući freske prirodnom obliku stena. Pored manastira postoji i Donji manastir Ostrog.
Crkva Svetog mučenika Stanka podignuta je 2005. godine između donjeg i gornjeg manastira, i tu se čuvaju ruke Mučenika Stanka (Aleksića). Bio je čoban koga su Turci mučili i ubili jer im nije pokazao put kojim su pobjegli njihovi protivnici. Nakon otkopavanja njegovog groba ruke Svetog mučenika Stanka su bile očuvane.