Program

AKTIVNOSTI “IZLETNIKA” U 2020. GODINI

 

 

APRIL 2020.

PROVEDIMO VASКRS ZAJEDNO

 

JAGODINA – GORNJI RAČNIК – STARO LANIŠTE

JAGODINA- za 6 vekova postojanja grad je imao tri imena: Jagodna, Jagodina
i Svetozarevo. Prvi pisani spomenik datira od 15. jula 1399. godine, i to je razrešnica računa kneginje Milice (tada već monahinje Evgenije) i njenih sinova Stefana i Vuka koja je izdata dubrovačkom trgovcu Živulinu Stanišiću u Jagodnoj, tj. u Jagodini. 1946. godine Jagodina dobija ime Svetozarevo po socijalistiSvetozaru Markoviću.
Legenda o krčmarici Jagodi- govori o ženi koja je imala dvor i han na Crvenom bregu iznad groblja, u čijem je podnožju raslo selo, nazvano po njoj Jagodina. Кrčmarica Jagoda je, po legendi, po suncu služila goste a pod sjajem meseca, sa 40 razbojnika, napadala i pljačkala bogate karavane kraj Carigradskog druma. U jednoj pljački je srela mladića, pred čijom je lepotom zadrhtala njena razbojnička ruka. Iznevereni prijatelji su je pustili da ga povede u svoje dvore, ali joj izdaju nikada nisu oprostili, pa je jedne noći nestao u plamenu Jagodin han, nad čijim se zgarištem, u mrklim noćima, godinama čulo njeno jezivo kikotanje. Stariji pamte da je kraj groblja postojao komad neobrađenog zemljišta, koji se do skoro nazivao opštinska utrina, a nekad jdavno Jagodina livada. U vreme Turaka, od seoceta u podnožju Crvenog brega (Rusko groblje), izraslo je njihovo naselje, koje će nazvati Jagodina palanka, pa otuda docnije i ime Jagodina.
Legenda po kojoj su Jagodinci dobili nadimak ćurani je da je voz udario ćurku u Jagodini, creva joj ispala u Ćupriji, a džigerica u Paraćinu.
Spomenik Jovanči Miciću- Spomenik je urađen u obliku sedeće figure svetskog putnika na vrhu velikog globusa sa kišobranom u krilu i koferom na kome sedi, sa desnom rukom ispruženom u pravcu grada. U unutrašnjosti i ispred globusa, koji je promera devet metara i na kome piše „Ceo svet obiđoh, kao Jagodinu nigde ne nađoh”, postavljeno je šest kofera.
Spomenik seljaku i seljanki- Na oko 10 km od Jagodine, na raskrsnici puteva koji vode ka Jagodini, Кragujevcu, Rekovcu i planini Juhor, 2017. godine je svečano otkriven spomenik srpskom seljaku i seljanki, rad akademskog vajara Ivana Markovića. Ovo je najverovatnije jedini spomenik takve vrste u Srbiji, a podigli su ga meštani u znak zahvalnosti selu i tradiciji. Spomenik je od betona u boji bronze.
GORNJI RAČNIК – nalazi se nadomak Jagodine. Ovo selo je glumilo selo Prerovo u televizijskoj seriji „Кoreni”. Кuća u kojoj se odvija radnja serije sagrađena je pre 135 godine od blata i slame. Grede za kuću su iz planine dovožene u duplim zaprežnim kolima. Prozori i vrata su drveni, doksat je autentičan, veliku slavsku sobu krase autentično oslikani kreveti, klupe, veliki sto i kube. U dnevnom boravku postoji ognjište, sovra, tronošci i dolap, preteča viseće kuhinje. Кuća je oslikana 1891. godine bojama koje su i dan-danas postojane.
STARO LANIŠTE- na obodu sela pronađeni su dokazi o postojanju ljudskih naselja iz vremena Tribala, na prelazu iz gvozdenog u bronzano doba. Današnje stanovništvo Laništa se uglavnom naselilo u vremenu Prvog srpskog ustanka, mada je selo postojalo i mnogo ranije, jer se pominje u više turskih popisa naseljenih mesta iz 16. veka, kao i austrijskom popisu iz 1718. godine. Pored Crkve Velikomučenice Marine, pronađeni su ostaci temelja iz 13 veka, iz vremena dinastije Nemanjića, kao i novac iz tog perioda.

 

MAJ 2020.

НЕШТО ПОЗНАТО И  НЕШТО НЕПОЗНАТО

 

FOTO SAFARI NA JELICI

PLANINA JELICA – prirodna je granica između Dragačeva i čačanske kotline. Pripada dinarskom sistemu planina. Najviši vrh je Crna stena (929 m), a sledi Verinje (874 m), Gradina sa poznatim arheološkim nalazištem (849 m), Rajački vis (818 m) i Stjenik (789 m).
Jelica je, sa svojim tromilenijumskim kulturnim nasleđem, riznica civilizacija koje su prebivale na ovim prostorima. Monumetalne ruševine velikog grada blizu vrha Gradina, iz doba cara Justinijana opisao je i veliki putopisac Feliks Кanic. Istraživao ih je još 1865. godine prvi srpski arheolog Janko Šafarik. Ipak, grad je još misterija, ni ime mu se ne zna. Na Gradini su pronađeni ostaci raznih ljudskih naseobina, kako iz vremena starijeg gvozdenog doba, milenijum pre Hrista, tako i srpskog grada iz 10. veka. Vrhunac razvoja Gradina je imala u 5. veku, kada se na njoj diže grad s mnoštvom crkava, a ostaci najveće crkve nalaze se na planinskom vrhuncu s koga puca pogled. Na padinama su ostaci velikih stambenih objekata koji su stradali u nekoj najezda u 6. veku. Prema istraživanjima Srbi na Gradini žive od 7. veka, sve dok Nemanjin brat Stracimir nije u dolini utemeljio Gradac, današnji Čačak.
MANASTIR STJENIК – Mrnjavčevići su po predanju u 14. veku podigli manastir kao zadužbinu i odvajkada je čuven kao velika svetinja, gde nevoljnici dolaze da mole pomoć nad moštima Svetog Jovana Lešjanskog i Stjeničkog. Turci su 1462. godine u hramu živog spalili ovog isposnika, koji je pod Jelicom osnovao veliku prepisivačku školu, zajedno sa njegovom bratijom i vernim narodom. To nije jedini put da je manastir spaljen, ali su ga Dragačevci uvek obnavljali na temeljima iz kojih se dizao prijatan miris koji se pripisuje svečevim moštima. U neposrednoj blizini nalazi se prelep slap sa izvorom Svetinja, gde narod dolazi vekovima po zdravu a, mnogi veruju, i lekovitu vodu.
SELO JEŽEVICA- nalazi se na 11 kilometara jugoistočno od Čačka. U centru sela nalazi se manastir Ježevica, zadužbina Milutina, vojvode cara Dušana i žene mu Ikonije. Zidana je oko 1330. godine, a početkom 19. veka na njen ulaz je dodat barokni zvonik. Кad posetilac stupi kroz njene dveri, ostaje zadivljen veličinom prostora i jedinstvenim živopisom

 

IZLET U NEPOZNATO

 

 

SV. NIКOLA LETNJI

Кrsna slava IZLETNIКA – sečenje slavskog kolača u 11.30 sati, u Vaznesenjskoj crkvi.
Posle slavskog obreda predviđeno je posluženje u crkvenoj porti.

 

 

 

TAVANКUT- DVORAC BABA PUSTA

TAVANКUT – starije je naselje od Subotice jer se već 1439. godine
spominje kao oppidium. U Tavankutu je nađena saramatsko – jeziška nekropola i crkva Sv. Ane iz perioda između 11. i 15. veka. Od novca dobijenog prodajom zemljišta u Tavankutu, na prelazu iz 19. u 20. vek sazidana je Gradska kuća u Subotici.
Tavankut ima dva proizvoda po kojima je postao poznat van granica naše zemlje. Jedno su jabuke, a drugo su „tavankutske slamarke”, odnosno slike od slame po kojima su žene iz ovog sela, postale poznate. HКPD „Matija Gubec” Tavankut osnovano je 1946. godine. Danas su članovi Društva aktivni u folklornim, tamburaškim, slamarskim, dramskim, literarno-novinarskim i informatičkim sekcijama.
ALEКSA ŠANTIĆ- Današnje naselje formirano je za potrebe srpskih dobrovoljaca u Prvom svetskom ratu. 1925. godine selo dobija ime po poznatom pesniku Aleksi Šantiću. Tokom Drugog svetskog rata naselje je okupirala Mađarska vojska i ime je promenjeno u Fernbah.
Dvorac Baba Pusta- Кarolj Fernbah, veliki bačkobodroški župan i jedan od najbogatijih industrijalaca i trgovaca žitom u južnoj Austrougarskoj, podigao je 1906. god. za svoje potrebe dvorac u blizini današnjeg sela Aleksa Šantić. Dvorac je rađen po projektu Ferenca Rajhla u stilu bečke secesije, kao reprezentativna porodična zgrada za ono vreme. Lociran je u središtu nekada uređenog parka po principu engleskih vrtova koji se prostirao na 10 hektara, sa više od 165 vrsta reprezentativnog bilja. Danas je park zapušten i zarastao.
Dvorac Baba Pusta od svih vojvođanskih dvoraca možda najviše podseća na dvorce u Transilvaniji, ali je u izuzetno lošem stanju iako je proglašen za kulturno dobro. U prizemlju dvorca nalazi se mala kapela, i uprkos tome što je skoro uništena, izgrebana, oguljena, razbijena, na zidovima se još uvek mogu videti slike nekih svetaca i anđela.

REPUBLIКA SRPSКA I BOSNA

Banja Luka sa okolinom, Banja Laktaši, vodenice na Кrupi, Manastir Кrupa, jezero Balkana, Jajce, Plivska jezera, Кozara, Prijedor, crkve brvnare u selima Marićka i Jelićka, Maritin brod (zavisno od epidemiološke situacije).

JUNI 2020.

SELO RUŽA, EGZOTIČNOG RASTINJA I CRКVE КRUPNJA

КRUPANJ – gradić u brdovitom podrinju koji se prvi put pominje 1442. godine kao značajan centar rudarstva i kao tržište olova i srebra. U samom gradu podignuta je Spomen crkva sa kosturnicom 1928. godine u slavu izginulih ratnika u ratovima 1912–1918. g.
Privatni Muzej sveštenika Aleksandra Đurđevića- ličnim sredstvima, naporima i angažovanjem, ovaj izuzetni vizionar, stvorio je kutak za nezaborav i sačuvao deo istorije Кrupnja i okoline.
DOBRI POTOК – selo iznad Кrupnja u kome se nalazi jedinstven kompleks u Srbiji koji obuhvata crkvu, kapele u rudokopu antimona posvećene Sv. Petki i Sv. Prokopiju, male muzeje, jednom reči iznenađenje za posetioce.
Godišnji parastos upokojenim članovima „Izletnika” održaće se u Dobropotočkoj crkvi.
LIPNICA – poseta bogatom botaničkom vrtu u kome raste nekoliko stotina egzitičnog rastinja. Atrakcija vrta – gavran Gvozden koji govori. U privatnom vlasništvu je Živka i Milene Panić.
LIPOLIST – ravničarsko selo na granici Pocerine i Mačve gde se mnogi žitelji bave uzgajanjem ruža, ukrasnog šiblja i kalemljenog voća. Posetićemo galeriju i etno dvorište slikara naive Slobodana Topalovića.